İybilmə hissinin talamusa uğramadan birbaşa beyin qabığına (xüsusilə limbik sistemə) ötürülməsi yuxu zamanı oyanma mexanizmini digər duyğularla müqayisədə daha zəif və etibarsız edir. National Center for Biotechnology Information (NCBI) tərəfindən aparılan araşdırmalar göstərir ki, talamus yuxu zamanı bir növ “filtr” və ya “keşikçi” rolunu oynayır.
Bu xüsusiyyətin oyanma mexanizminə təsiri aşağıdakı kimi izah olunur:
Görmə, eşitmə və toxunma impulsları əvvəlcə talamusa daxil olur. Talamus bu siqnalları gücləndirərək beyin qabığını aktivləşdirir və nəticədə oyanma baş verir (məsələn, qəfil səsə dərhal oyanma). İybilmə impulsları isə bu “təhlükəsizlik keçidindən” keçmədiyi üçün beyin qabığını oyandırmaq qabiliyyəti nisbətən aşağıdır. Brown University tərəfindən aparılmış tədqiqatlar göstərir ki, insanlar yuxu zamanı kəskin qoxulara, hətta tüstü qoxusuna belə oyanmaya bilərlər.
İybilmə sistemi birbaşa limbik sistemlə (yaddaş və emosiyaların emalı ilə bağlı strukturlar) əlaqəli olduğundan, qoxular yuxu zamanı əsasən oyanmaya deyil, yuxugörmələrin məzmununa və emosional fonuna təsir göstərir.
Məhz bu xüsusiyyətə görə yanğın zamanı tüstü qoxusu insanı oyatmaya bilər və şəxs dəm qazının təsirindən boğula bilər. Bu səbəbdən evlərdə təhlükəsizlik məqsədilə qoxuya deyil, səsə əsaslanan (talamusu aktivləşdirən) tüstü detektorları quraşdırılır.
Qısacası, iybilmə sistemi talamusun “oyandırıcı filtrindən” məhrum olduğu üçün yuxu zamanı ən “səssiz” duyğu hesab olunur.
